Zarząd Województwa Małopolskiego zdecydował w środę o zakupie terenu potrzebnego do rozbudowy Lotniczego Parku Kulturowego w Krakowie.

Tworzenie Lotniczego Parku Kulturowego od kilku lat realizuje Muzeum Lotnictwa Polskiego ze środków samorządu województwa i Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. Działkę o powierzchni 3,6 ha przy ul. Cieślewskiego województwo odkupi od Agencji Mienia Wojskowego za 2,49 mln zł. Samorząd lokalny m.in. Rada Dzielnicy XIV zbierając podpisy pod petycją do Ministra Obrony Narodowej Bogdana Klicha, od lat starał się o pozyskanie tych terenów. Ten teren to element strategiczny projektu realizowanego przez muzeum, która otwiera drogę rozwoju Lotniczego Parku Kultury. Od 1989 r. liczba samolotów eksponatów zwiększyła się ponadtrzykrotnie. Teraz jest ich ponad 220, a większość z nich musi stać pod zadaszeniem. Przed wojną na terenie działki stały trzy hangary II Pułku Lotniczego, mają zostać odtworzone dwa.

Projekt, przygotowany w Instytucie Architektury Krajobrazu na Politechnice Krakowskiej jest próba ochrony na lotnisku tożsamość krajobrazu, jej różnorodne ekologiczne, historyczne i estetyczne. Pomysł "Lotniczego Parku Kultury" oznacza stworzenie specjalnych przestrzeni otwartych w mieście, pod warunkiem odpoczynku obywateli i edukacji. Jej podstawą jest Muzeum Lotnictwa, położony w południowej części powierzchni 40 hektarów. Funkcję muzeum samolotów jest powiększenie do rozmiaru "Muzeum zamroczony lotnisk pejzaże". Będzie się ona składać z 12 krajobraz obudowy ( "tematyczne ogrody"). Każdy z nich jest przewidziane dla kolejnych etapów rozwoju lotnictwa. Centralne miejsce w parku zajęte jest przez otwarte "łąka duże", przewidziane powietrza wskazuje obszar i wyposażone trybunami dla 10 000 widzów. Park będzie żywym pomnikiem w setną rocznicę lotnictwa.

Lotniczy Park Kulturowy - to w założeniu tematyczny park miejski o funkcjach edukacyjnych, rekreacyjnych i widowiskowych, z elementami funkcji parku technologicznego; z możliwością wprowadzenia ograniczonych funkcji lotniczych – pokazowych i specjalnych oraz wspierających funkcji wystawienniczych i targowych. Jego powstanie jest równocześnie środkiem prawnej i fizycznej ochrony zaadaptowanego krajobrazu historycznego dawnego lotniska – poprzez zachowanie warunków ochrony konserwatorskiej (stanowionej decyzją o wpisie do Rejestru Zabytków) a w przyszłości – także poprzez prawną ochronę krajobrazu zabytkowego, realizowaną, zgodnie z zapisem ustawy - poprzez tworzenie parków kulturowych (stąd nazwa planowanej inwestycji), rezerwatów kulturowych i stref ochrony konserwatorskiej krajobrazu chronionego (Ustawa o zmianie ustawy o ochronie dóbr kultury i muzeach z dnia 19 lipca 1990 (Dz. U. Nr 56, poz. 332).

W myśl niniejszego zapisu ustawowego, forma ochrony parku kulturowego powinna objąć cały, zachowany obszar zachodniej części lotniska – w przyszłości z niezbędnym włączeniem unikatowego fragmentu dawnego lotniska austriackiego (1912-18) i koszar ułańskich. Wg definicji opracowanej przez dr. Andrzeja Michałowskiego i mgr. inż. Tomasza Zwiecha z Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu :

Park kulturowy jest to forma ochrony krajobrazu umożliwiająca zachowanie wyjątkowych wartości historyczno – kulturowych w jednoczesnym powiązaniu z ochroną środowiska przyrodniczego.

Na zdjęciu Gmach nowego budynku Muzeum Lotnictwa Polskiego, Fot Michał Franczyk

Tekst: Archiwum Muzeum Lotnictwa Polskiego, Michał Franczyk